Antwerps Buffet
Dit keer wil ik u wat uitgebreider vertellen over één kast.
Het betreft een uiterst belangrijk meubel. Dat de kast zo belangrijk is heeft als hoofdoorzaak het feit dat de kwaliteit van het snijwerk uitzonderlijk is. Verder zijn de cornishes (= in verstek gezaagde geprofileerde lijstjes) in een heel spectaculair patroon op de deuren en zijden gelijmd. De beeldhouwer heeft niet alleen Deugden weergegeven, maar ook heeft hij, in plaats van gewoon ornamentiek snijwerk, diverse voorstellingen weergegeven.
Verder is de kast in een prachtige originele staat.
Gegevens:
Buffet met twee deuren en gedeeltelijk belijmd met ebbenhout.
Zuidelijke Nederlanden; Antwerpen
ca. 1620 - 1630
Herkomst: Chateau de Walzin, Dinant, België.
Maten: Hoogte 130cm.; Breedte 172cm.; Diepte 78cm.
Dit type kast word in Vlaanderen "ribbank" genoemd. Deze naam is slechts weggelegd voor een kostbaar meubel, gemaakt van eikenhout (met eventueel gebruik van ebbenhout of schildpad) met prachtig snijwerk. Geen gewoon gebruiksvoorwerp dus, maar een pronkstuk.
In beschrijvingen van de inboedel van Rubens komt deze naam reeds voor. In het Rubenshuis staan er nog enkele. In het huis van zijn vriend Rockox (nu Museum het Rockoxhuis in Antwerpen) zijn nog enige van deze ribbanken te bewonderen. Hier ziet men ook een vergelijkbare kast met de drie Goddelijke Deugden.
Bij onze kast valt onmiddellijk de rijke uitstraling op:
Prachtig, fijn snijwerk en ingewikkelde patronen van cornishes op deuren en zijden, die extra geaccentueerd worden door het gebruik van ebbenhout.
De achterstijlen zijn versierd met faunen, die respectievelijk op een fluit en op een doedelzak blazen.
De voorstijlen dragen de personificatie van de Deugden, Geloof, Liefde en Gerechtigheid.
De bovenladen symboliseeren het Water en het Land.
Op de onderladen zien we kamelen, apen, honden, struisvogels en leeuwen in bladranken.
De zijkanten zijn gestoken met voorstellingen van vrolijke cherubijntjes en fantasie dieren.
Centraat in de cornishes van de deuren, zien we een doedelzakspeler en een man die zijn zwaard trekt.
Aan de zijden twee mannenkoppen. Ze zijn erg karakteristiek gestoken. Eén portret zou de maker zelf kunnen zijn, de ander van de opdrachtgever.
Zowel deze figuren als de faunen op de achterstijlen zijn duidelijk geïnspireerd op werk van Pieter Brueghel de jonge.
Hetzelfde snijwerk van Deugden en van het snijwerk op de lade vinden we terug in o.a. de rijke hollandse vierdeurs beelden en kolommenkasten, die tussen 1630 en 1650 hun hoogtijdagen beleefden. Dit maken de onderstaande detail foto´s van zo´n beeldenkast duidelijk.
Een tastbaar bewijs, dat virtuoze Antwerpse beeldhouwers hun vakmanschap en artistieke kwaliteiten ook in Amsterdam uitoefenden.
