Friese 2 deurs-kast

                            
Twee deurs kolommenkast
Friesland ; Eikenhout                                            
Ca. 1610-1630
Maten:  Kapmaat:  229 x 102 cm.  Hoogte: 234cm.

 
Als er over Friese 17de eeuwse kasten gesproken wordt, denkt men onmiddellijk aan een keeftkast of aan de Amelander kast. Maar Friesland, met zijn rijke historie en prachtige Staten (buitenhuizen), heeft in de eerste helft van de 17de eeuw ook andere, zeer rijke kasten voortgebracht, die een mengeling zijn van een juist ontstane Fries/Groningse Renaissance stijl met  Hollandse invloed. Helaas zijn deze meubelen uitermate schaars.
Twee jaar geleden konden wij op de PAN een dergelijke vroege kast met Friese familiewapens laten zien. En dit thema gaat over een andere, zeer unieke, Friese kast.
Het is, zoals u op de foto kunt zien, een monumentale kast met een prachtige architectonische uitstraling. Dat komt op de eerste plaats door de hoge, zeer rijk uitgevoerde “kwispedoor” kap, met de ver vooruit springende consoles.

Zo´n ingewikkeld geconstrueerde kap komen we slechts tegen bij een enkele zeer rijke Friese preekstoel, zoals bijvoorbeeld die in Anjum, die door Jacob Cornelis werd vervaardigd. En we zien het ook bij een prachtige beddenkoets in de Heringa State in Marssum.

Verder vallen natuurlijk direct de volle, overhoeks geplaatste Corinthische kolommen (zie foto) die de kap steunen, op. Deze gecanneleerde kolommen staan los van de stijl, hetgeen bijna nooit voorkomt bij vroeg 17de eeuwse Nederlandse kasten.  Door deze constructie kan de kap verder buiten de kast uitsteken, hetgeen ten goede komt aan de verhoudingen van dit meubel.
In de voet zien we eveneens ver uitstekende consoles. Het zijn de basementen waar de kolommen op rusten. Het lijkt alsof de kast op  zijn platte bolpoten staat, die zich onder de drie consoles bevinden, maar schijn bedriegt. In werkelijkheid staat de kast nog op zijn vier originele stijlen..
Er zijn geen laden te vinden in de onderzijde van de kast, want achter de panelen bevindt zich een open ruimte, die vanuit de binnenzijde te bereiken is.
Deze constructie zien we laat in de zeventiende eeuw weer terugkomen bij de Keeftkasten. Aan de zeer uitzonderlijke versiering op de zware deuren. is goed te zien, dat de kast in de eerste kwart van de 17de eeuw is gemaakt. Het fijn geprofileerde lijstwerk in de vorm van een timpaan , de uitgezaagde krulmotieven (plat rolwerk) en het leeuwenmasker, komen rechtstreeks van zestiende eeuwse ornamenttekeningen van de in Friesland geboren Hans Vredeman de Vries (1526-1609).

Het zijn dezelfde ornamenten, die we ook tegenkomen in de prachtige deurpartij van de raadzaal in het stadhuis van Bolsward . Deze deurpartij werd vervaardigd door Jacob Gijsberts (1579-1655) in 1615. De zijkanten van de kast hebben panelen met een plat kussentje in een ook weer fijn geprofileerd raamwerk.

Doe je de deuren open met de enorme, nog originele sleutel (!) dan vallen onmiddellijk de ajour gezaagde deurtjes op, die een binnenkastje afsluiten.  Ook deze deurtjes hebben dezelfde vroege ornamenten als de kastdeuren.

Kortom een prachtig staaltje van Friese meubelmakerkunst.